Bàn thêm về luận thuyết “Trung Quốc hóa, thời đại hóa và đại chúng hóa chủ nghĩa Mác” của Trung Quốc - Tác giả: PGS, TS. Lê Văn Toan

25/08/2015 01:38

BÀN THÊM VỀ LUẬN THUYẾT “TRUNG QUỐC HÓA, THỜI ĐẠI HÓA VÀ ĐẠI CHÚNG HÓA CHỦ NGHĨA MÁC” CỦA TRUNG QUỐC

PGS, TS. LÊ VĂN TOAN *

Theo: Thông tin Những vấn đề Lý luận

Số: 9 tháng 9 năm 2014

     “Trung Quốc hóa, thời đại hóa và đại chúng hóa chủ nghĩa Mác là vấn đề quan trọng và luôn là điểm nóng về lý luận và thực tiễn mà người Trung Quốc đã và đang dày công nghiên cứu, vận dụng vào thực tiễn đất nước. Trong bài viết này, chúng tôi tập trung minh giải rõ hai vấn đề chính sau:

     - Lược khảo, phân tích những nghiên cứu của một số học giả Trung Quốc.

     - Nêu rõ quan điểm của mình về luận thuyết “Trung Quốc hóa, thời đại hóa và đại chúng hóa” từ lý luận đến thực tiễn diễn ra ở Trung Quốc”.

     Văn kiện Đại hội XVII ĐCS Trung Quốc đã nêu rõ: “Thúc đẩy Trung Quốc hóa chủ nghĩa Mác” và “thúc đẩy đại chúng hóa chủ nghĩa Mác của Trung Quốc hiện đại”; Nghị quyết đại hội toàn quốc kỳ thứ 4 Khóa XVII đã một lần nữa khẳng định thêm: “Không ngừng thúc đẩy Trung Quốc hóa, thời đại hóa và đại chúng hóa chủ nghĩa Mác”. Như vậy, đã có thêm “thời đại hóa” nằm giữa “Trung Quốc hóa” và “đại chúng hóa”. Từ Đại hội XVII ĐCS Trung Quốc đến nay, Đảng, Nhà nước Trung Quốc luôn kiên trì quan điểm này, vì đây là vấn đề mang nội hàm và ý nghĩa vô cùng sâu sắc. Sự định vị “tam hóa” cùng với mối liên hệ giữa chúng là vấn đề rất đáng để chúng ta tiếp tục đi sâu nghiên cứu, vận dụng.

     Hiện nay, trong giới lý luận vẫn có những quan điểm khác nhau về vấn đề này. Bài viết “Đẩy mạnh Trung Quốc hóa, thời đại hóa, đại chúng hóa” của Thu Thạch trong tạp chí “Cầu thị” số 23 năm 2009 đã chỉ rõ: “Trung Quốc hóa, thời đại hóa, đại chúng hóa chủ nghĩa Mác là một chỉnh thể thống nhất có mối liên hệ tương hỗ. Trong thể thống nhất hữu cơ này, Trung Quốc hóa là hạt nhân, là nguyên tắc chung, yêu cầu chung chỉ đạo thời đại hóa và đại chúng hóa; thời đại hóa là điều kiện then chốt, là tiêu chí quan trọng để thể hiện tính khoa học và tính tiên tiến của Trung Quốc hóa và đại chúng hóa; đại chúng hóa là nền tảng cơ sở, là con đường chính để phát triển Trung Quốc hóa và thời đại hóa cả về chiều sâu và chiều rộng”. “Trung Quốc hóa là hạt nhân”, “thời đại hóa là then chốt”, “đại chúng hóa là nền tảng” mà tác giả trình bày ở đây đã gợi mở cho chúng ta nhiều điều cần suy ngẫm, tuy nhiên, điều này chưa chắc đã chuẩn xác. Vì xét từ một ý nghĩa nào đó, Trung Quốc hóa vừa là hạt nhân, vừa là nền tảng, nhưng đại chúng hóa cũng có thể nói vừa là nền tảng, vừa là then chốt (nếu thiếu đi thực tiễn là hàng triệu quần chúng nhân dân được trang bị chủ nghĩa Mác hoặc được đào tạo thấm nhuần chủ nghĩa Mác thì Trung Quốc hóa chủ nghĩa Mác không thể trở thành hiện thực được). Ngoài ra, còn có học giả nhấn mạnh rằng, trong luận thuyết “Tam hóa”, Trung Quốc hóa, thời đại hóa, đại chúng hóa luôn tồn tại, vận hành tương đối độc lập với nhau, ngang bằng với nhau. Trong đó, “Trung Quốc hóa là giải quyết vấn đề nội dung, thời đại hóa là giải quyết vấn đề hiện thực, đại chúng hóa là giải quyết vấn đề hình thức thể hiện”. Theo quan điểm này, nếu đem chia cắt “tam hóa” ra thì sẽ không thể nhìn thấy được mối liên hệ chặt chẽ bên trong giữa “tam hóa”. Ba tác giả Mạnh Hiếu Lệ, Vương Ngọc Bằng và Khanh Lợi Tạc trong công trình nghiên cứu đăng trên tạp chí Học báo Đại học sư phạm Quý Châu số 4/2012 cho rằng, trong nội dung của từng mệnh đề: Trung Quốc hóa, thời đại hóa, đại chúng hóa chủ nghĩa Mác có những nội hàm, trọng điểm và lộ trình thực hiện không giống nhau, nhưng nó vẫn là một chỉnh thể hữu cơ hỗ trợ cho nhau, thẩm thấu lẫn nhau. Có thể nói, đây là mối quan hệ lôgic biện chứng. Trung Quốc hóa chủ nghĩa Mác là tiền đề và cơ sở của lôgic, thời đại hóa chủ nghĩa Mác là linh hồn và yếu tố căn bản, đại chúng hóa chủ nghĩa Mác là mục tiêu và quy tụ. Học giả Vương Hiểu Mẫn, trong công trình nghiên cứu “Đại chúng hóa chủ nghĩa Mác trong con mắt những người tiếp nhận” đăng trên tạp chí Văn hóa số 7 năm 2012 cho rằng, muốn thúc đẩy đại chúng hóa chủ nghĩa Mác cần phải coi trọng và chú ý toàn diện đến việc làm thế nào để nắm bắt các vấn đề liên quan từ góc độ của người tiếp nhận. Người tiếp nhận sẽ quyết định sức sống và giá trị đương đại của chủ nghĩa Mác.

     Đã có, đang có và còn nhiều học giả tiếp tục nghiên cứu, bàn luận về vấn đề này. Từ góc độ tiếp cận thực tế đang diễn ra trên đất nước Trung Quốc và từ nguồn thông tin nghiên cứu của các học giả Trung Quốc, cũng như từ căn cứ lý luận, chúng tôi cho rằng, thời đại hóa là tổng thể, Trung Quốc hóa là bản thể, đại chúng hóa là chủ thể; “ba thể” này hình thành “tam vị nhất thể”, mục đích cuối cùng là phải biến lý luận khoa học chủ nghĩa Mác trở thành thực thể CNXH đặc sắc Trung Quốc trong Trung Quốc đương đại và rộng hơn là giá trị tư tưởng chủ nghĩa Mác phải luôn được sinh sôi, phát triển cùng thời đại trên phạm vi toàn thế giới. Bởi vì:

     THỜI ĐẠI HÓA CHỦ NGHĨA MÁC LÀ TỔNG THỂ

     Thời đại ngày nay là thời đại đã và đang phát triển theo xu thế giải phóng con người. Đây là tư tưởng chủ đạo của C.Mác. Điều này đòi hỏi chúng ta phải đưa ra được những phân tích và phán đoán chính xác một cách tổng thể về thời đại mà xã hội loại người chúng ta đang sống. Chủ nghĩa Mác là khoa học do hai nhà tư tưởng lớn C.Mác và Ph.Ăngghen sáng lập. Tư tưởng chính của các ông là giải phóng giai cấp vô sản và toàn nhân loại, giải phóng thực sự con người, cho tất cả mọi người, mục tiêu cuối cùng là giải phóng tự do và phát triển toàn diện cá nhân. Chủ nghĩa Mác có thể gọi tắt là “khoa học giải phóng con người”. Thực hiện “giải phóng con người” – đây chính là điều đã được C.Mác chỉ rõ trong “Lời  giới  thiệu  “Phê phán triết học Hêghen” xuất bản năm 1843. Trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, được viết năm 1848, C.Mác khẳng định: “Sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người”. Chủ nghĩa Mác ra đời vào giai đoạn CNTB tự do phát triển vào giữa thế kỷ XIX, cho đến giai đoạn thế giới phát triển sang CNTB lũng đoạn, thời kỳ điện khí hóa đầu thế kỷ XX. Từ CNTB tự do đến CNTB lũng đoạn, trong một thời gian dài diễn ra chiến tranh và cách mạng luôn là chủ đề chính của thời đại. Đến cuối thập kỷ 70 của thế kỷ XX, CNTB thế giới tiến đến giai đoạn phát triển đổi mới cao hơn là thông tin hóa. Từ những năm 80 của thế kỷ XX, các nhà lý luận, các nhà chính khách trên thế giới đã thống nhất cho rằng, thời đại ngày nay là thời đại “Hòa bình và phát triển là hai vấn đề lớn của thế giới đương đại”, “vấn đề thật sự lớn trên thế giới hiện nay, vấn đề chiến lược mang tính toàn cầu hiện nay” chính là hòa bình và phát triển. Các học giả Phương Tây, dù theo trường phái nào cũng đều khẳng định: “Hòa bình và phát triển vẫn là vấn đề thời đại, hướng tới hòa bình, phát triển thúc đẩy hợp tác đã trở thành trào lưu thời đại không thể ngăn cản được”. Họ cho rằng, chủ đề thời đại và trào lưu thời đại đã chuyển từ chiến tranh, cách mạng và đối kháng trước đây thành hòa bình, phát triển và hợp tác ngày nay. Đây chính là điều kiện tiền đề và quan niệm tổng quát nhất có ý nghĩa quan trọng hàng đầu đối với vấn đề làm thế nào tiến hành giải phóng toàn thể nhân loại, làm thế nào để xây dựng CNXH với nhiều loại mô hình khác nhau trên thế giới, trong đó có mô hình CNXH đặc sắc Trung Quốc.

     TRUNG QUỐC HÓA CHỦ NGHĨA MÁC LÀ BẢN THỂ

     Đây là vấn đề mà trong quá trình thúc đẩy đất nước tiến sâu, tiến mạnh vào công cuộc cải cách mở cửa, người Trung Quốc đã học tập, vận dụng chủ nghĩa Mác với mục tiêu căn bản là kết hợp giữa nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác với thực tế Trung Quốc hiện nay, tìm kiếm phương án tốt nhất để phát triển xã hội Trung Quốc đương đại. Từ thập niên 20 đến thập niên 70 của thế kỷ XX, chiến tranh và cách mạng là chủ đề và trào lưu thời đại. ĐCS Trung Quốc cũng tuân theo chủ đề và trào lưu thời đại đó, trong một thời gian dài ĐCS Trung Quốc đã kiên trì lãnh đạo nhân dân tiến hành công cuộc chiến tranh cách mạng gian khổ, lật đổ ba ách thống trị nặng nề, xây dựng nên một nhà nước Trung Quốc mới – Nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa. Sau khi dựng nước, Trung Quốc tiến hành cuộc chiến tranh chống Mỹ, chống Pháp và cuộc chiến tranh vệ quốc khác. Trong giai đoạn xây dựng nền hòa bình trong nước, Trung Quốc cũng đã phạm phải một số sai lầm mà sai lầm cơ bản nhất là đi sâu khuếch trương cuộc đấu tranh giai cấp trong một thời gian dài, và ít nhiều chịu ảnh hưởng của trào lưu thời đại trong thời kỳ đó. Điều này cũng có liên quan đến tình trạng Trung Quốc chưa giỏi trong việc phân biệt tình thế và nhiệm vụ quốc tế và trong nước. Có thể khẳng định rằng, Trung Quốc đã nhận định không đúng về sự phát triển của xu thế thời đại. Hơn 30 năm tiến hành công cuộc cải cách mở cửa, do chủ đề thời đại hiện nay đã chuyển từ chiến tranh và cách mạng sang hòa bình và phát triển, ĐCS Trung Quốc theo đó cũng kịp thời chuyển từ quan điểm coi đấu tranh giai cấp làm rường cột sang xây dựng kinh tế làm trọng tâm, coi bốn nguyên tắc cơ bản là cơ sở chính trị và nền tảng dựng nước, coi cải cách mở cửa là con đường và nguồn lực sống động để làm cho đất nước giàu mạnh, đi theo con đường xây dựng CNXH đặc sắc Trung Quốc, và đến nay đã hình thành nên hệ thống lý luận CNXH đặc sắc Trung Quốc. Trung Quốc không chỉ giành được những thành tựu lớn trên nhiều phương diện trong công cuộc xây dựng hiện đại hóa CNXH trong nước, mà còn có những cống hiến nhất định trên trường quốc tế trong việc phát triển nguồn lực kinh tế xã hội, góp phần thúc đẩy sự phát triển của kinh tế thế giới, tăng cường hợp tác quốc tế. Chính vì thế, Trung Quốc đã được thế giới công nhận trên một số bình diện nhất định. Thực tiễn đã chứng minh rằng, trong thời đại mới toàn cầu hóa với tiền đề chủ đạo là sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng khoa học - kỹ thuật mới hiện nay, giữa các quốc gia cần phải cùng vượt qua các chế độ xã hội và hình thức xã hội khác nhau, cùng giải quyết các vấn đề chung của thế giới bằng cách thông qua hiệp thương, hợp tác quốc tế để cùng nhau xây dựng và gìn giữ một thế giới hòa bình, phồn vinh, thịnh vượng. Điều này có quan hệ tương tác trực tiếp đến việc xây dựng hiện đại hóa và xây dựng xã hội hài hòa của Trung Quốc.

     ĐẠI CHÚNG HÓA CHỦ NGHĨA MÁC LÀ CHỦ THỂ

     Lịch sử phát triển của nhân loại luôn chứng minh rằng, chính nhân dân và chỉ có nhân dân mới làm nên lịch sử. Sự nghiệp xây dựng hiện đại hóa tất cả các nước đang phát triển và sự nghiệp thúc đẩy hòa bình, phát triển, hợp tác quốc tế trên toàn thế giới không chỉ cần đến sự lãnh đạo đúng đắn, vững vàng của đảng và chính phủ các nước mà hơn nữa còn càng cần có sức mạnh tổng hợp của quần chúng nhân dân, tạo thành một đội quân chủ lực đầy sức sống, vì quần chúng nhân chính làsức mạnh chủ lưc và chủ động trong phát triển lịch sử xã hội. Muốn làm được điều này cần phải thường xuyên hướng dẫn, tuyên truyền, tôi luyện cho quần chúng nhân dân những tri thức lý luận, cương lĩnh, đường lối, phương châm, chính sách cơ bản của Đảng, Nhà nước kết hợp giữa chủ nghĩa Mác với thực tiễn từng nước, bằng cách thông qua các biện pháp đơn giản dễ hiểu, các văn bản ngôn từ sinh động, từ đó tìm mọi cách để nâng cao trình độ nhận thức và giác ngộ tư tưởng của quần chúng. Làm được như vậy mới có thể tăng cường tối đa tính chủ động, tính tích cực và sáng tạo của thực tiễn quần chúng. Lịch sử đã chứng minh rằng, ở Trung Quốc từ những thập niên 30-40 của thế kỷ XX, cuốn sách “Triết học đại chúng” được phát hành rộng rãi trong xã hội, đã góp phần thúc đẩy đông đảo học sinh, sinh viên dấn thân, xông pha trong cuộc chiến tranh chống Nhật giải phóng dân tộc. Tưởng Giới Thạch từng phải sửng sốt nói rằng: “Cuốn sách “Triết học đại chúng” đã phá vỡ phòng tuyến của chủ nghĩa Tam dân”. Trong thời kỳ mới, cuốn sách “Đối mặt với những điểm nóng lý luận” do Cục Lý luận tuyên truyền Trung ương ĐCS Trung Quốc tổ chức biên tập và liên tục cho xuất bản từ năm 2005 trở lại đây đã nhận được sự hoan nghênh và đón nhận của mọi tầng lớp nhân dân Trung Quốc. Điều này chứng tỏ tầm quan trọng và bức thiết của công tác đại chúng hóa chủ nghĩa Mác hiện nay. Các thành tựu trong sự nghiệp xây dựng đất nước của Trung Quốc từ khi cải cách mở cửa đều được tạo nên bởi công sức, sự phấn đấu gian khổ, kiên cường, bền chí của toàn bộ quần chúng nhân dân với trình độ giác ngộ ngày càng cao, dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng. Điều này đã được những nhà tri thức lớn của thế giới công nhận và khen ngợi.

     Tạp chí “Thời đại” cho rằng: “Chính sự lao động gian khổ của hàng triệu công nhân Trung Quốc đã giúp cho kinh tế thế giới vượt qua được thời kỳ khó khăn”. Chúng tôi muốn khẳng định thêm rằng, ngoài sự tiên phong của giai cấp công nhân Trung Quốc, vẫn còn một lực lượng to lớn và rộng rãi là nông dân và các dân tộc ở các chiến tuyến khác, họ đều có những cống hiến vô giá không thể đo đếm được đối với công cuộc xây dựng hiện đại hóa Trung Quốc.

     Từ những trình bày sơ lược trên, chúng ta có thể thấy rằng, ba vấn đề: Trung Quốc hóa, thời đại hóa, đại chúng hóa chủ nghĩa Mác ở Trung Quốc có mối liên hệ nội tại mật thiết và tác động tương hỗ với nhau. “Trung Quốc hóa” cần phải phù hợp với yêu cầu chủ đề của “thời đại hóa”, cần phải dựa vào “đại chúng hóa” để thực hiện đầy đủ “thời đại hóa” cần phải thông qua “Trung Quốc hóa” để quán triệt, cần phải có được sự đồng thuận của “đại chúng hóa” thì mới thật sự hoàn thiện; “đại chúng hóa” cần phải nhận thức rõ ràng mục tiêu phấn đấu của “Trung Quốc hóa” và phải thấy rõ được yêu cầu của “thời đại hóa”, như vậy mới có thể phát huy đầy đủ tác dụng mang tính quyết định của nó. Mỗi cái bản thể, tổng thể và chủ thể đều có nội hàm, ngoại diên riêng và có mối quan hệ tương hỗ, cùng hòa hợp trong một thể thống nhất. Sự tương thông, tương hỗ, tác động qua lại và thúc đẩy lẫn nhau giữa chúng sẽ thúc đẩy Trung Quốc không ngừng phát triển, sánh vai với các cường quốc, hy vọng đất nước này cùng với các nước trên thế giới cùng xây dựng nền thịnh vượng chung cho toàn nhân loại.

     Từ luận thuyết “Trung Quốc hóa, thời đại hóa, đại chúng hóa” của Trung Quốc là những bài học lý luận và thực tiễn sinh động để chúng ta cùng suy ngẫm khi vận dụng một học thuyết đúng đắn vào thực tiễn cuộc sống.

 

 




Share Post




Một số bài viết khác

- Sự xung đột của các tư tưởng kinh tế - Tác giả: Lawrence H.White

- Tại sao cần đọc các tác phẩm cổ điển về kinh tế? - Tác giả: Peter J. Boettke

- Sự đụng độ của các định nghĩa - Tác giả: Edward Said - Biên dịch: Lê Nguyên Long

- Tranh cãi về các mô hình trong kinh tế học - Tác giả: Dani Rodrik - Biên dịch: Nguyễn Quỳnh Chi - Hiệu đính: Lê Hồng Hiệp

- Hai hệ thống pháp luật Common Law và Civil Law - Tác giả: Nguyễn Minh Tuấn

- Chủ nghĩa hiện thực tân cổ điển và các lý thuyết về chính sách đối ngoại - Biên dịch: Nguyễn Thị Ngọc Ánh | Hiệu đính: Trương Minh Huy Vũ

- Phân tích chính sách đối ngoại - Biên dịch: Đào Tuấn Ninh | Hiệu đính: Lê Hồng Hiệp

- Mối quan hệ biện chứng nội sinh và ngoại sinh tạo thành sức mạnh của dân tộc và của sự phát triển - Tác giải: GS.TS. Đinh Xuân Dũng